ถังเก็บน้ำบนดิน คืออะไร เลือกอย่างไรให้เหมาะกับพื้นที่และปริมาณน้ำที่ใช้ ?

ถังเก็บน้ำบนดิน คืออะไร ?

ถังเก็บน้ำบนดิน คือ ภาชนะสำรองน้ำที่ติดตั้งเหนือระดับดิน โดยเน้นถังที่วางบนฐานระดับพื้น เพื่อสำรองน้ำไว้ใช้เมื่อแหล่งจ่ายหยุดไหลหรือจ่ายน้ำไม่เพียงพอต่อความต้องการ การเลือกถังจึงพิจารณาปริมาณน้ำที่ใช้ พื้นที่ติดตั้ง และระบบส่งน้ำไปยังจุดใช้งานร่วมกัน

บทความนี้ Taksak จะอธิบายวิธีเลือกถังเก็บน้ำบนดินให้เหมาะกับการใช้งาน พร้อมแนะนำปัจจัยที่ควรพิจารณาในการเลือกถังและแนวทางดูแลรักษา เพื่อช่วยรักษาคุณภาพน้ำให้เหมาะกับการใช้งาน 

สรุปประเด็นสำคัญ

• ถังเก็บน้ำบนดินควรเลือกจากปริมาณใช้น้ำจริง ระยะเวลาที่ต้องการสำรอง และพื้นที่ติดตั้ง รวมถึงทางขนย้ายและพื้นที่สำหรับดูแลถังภายหลัง
• ถังเก็บน้ำบนดินที่ต้องสำรองน้ำวันละ 800 ลิตรนาน 2 วัน ต้องมีน้ำใช้งานได้อย่างน้อย 1,600 ลิตร ตามตัวอย่างที่สมมติว่าไม่มีน้ำเติมระหว่างนั้น
• ถังเก็บน้ำบนดินขนาดใหญ่ขึ้นช่วยเพิ่มปริมาณน้ำสำรอง แต่ไม่ได้รับประกันว่าน้ำจะไหลแรงขึ้น เพราะแรงดันเกี่ยวข้องกับระดับน้ำ ปั๊ม และระบบท่อ
• ถังเก็บน้ำบนดินต้องมีฐานรองรับน้ำหนักเมื่อบรรจุน้ำเต็ม พร้อมพื้นที่เปิดฝา ตรวจอุปกรณ์ และทำความสะอาด โดยตรวจข้อกำหนดของถังแต่ละรุ่นก่อนติดตั้ง

ถังเก็บน้ำบนดิน vs ถังเก็บน้ำทรงสูง ต่างกันอย่างไร ?

ถังเก็บน้ำบนดินแบบวางระดับพื้นต่างจากถังเก็บน้ำทรงสูงที่ระดับติดตั้งและโครงสร้างรองรับ ตัวอย่างถังทรงสูงคือ ถังแชมเปญ ซึ่งยกระดับส่วนเก็บน้ำไว้บนหอหรือเสารองรับ เพื่อใช้ความต่างระดับช่วยสร้างแรงดันในการจ่ายน้ำ

ถังระดับพื้นมักใช้ร่วมกับปั๊มเมื่อต้องส่งน้ำขึ้นอาคารหรือให้ได้แรงดันตามต้องการ ส่วนถังทรงสูงต้องพิจารณาความสูงของระดับน้ำเทียบกับจุดใช้งาน รวมถึงการสูญเสียแรงดันในท่อ จึงไม่ควรสรุปว่าถังสูงทุกแบบจะส่งน้ำแรงพอทุกพื้นที่

ควรเลือกถังเก็บน้ำบนดินจากวัสดุอะไร ?

ถังเก็บน้ำบนดินควรเลือกวัสดุให้เหมาะกับชนิดน้ำ สภาพติดตั้ง และข้อกำหนดของผลิตภัณฑ์ ถังพลาสติก PE และถังสเตนเลสเป็นตัวเลือกที่นำมาเปรียบเทียบได้ แต่ชื่อวัสดุเพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอสำหรับตัดสินคุณภาพของถังทั้งใบ

ถังพลาสติก PE เหมาะกับการใช้งานแบบไหน ?

ถังพลาสติก PE เหมาะกับการสำรองน้ำในบ้านหรืออาคาร โดยควรเลือกรุ่นที่รองรับประเภทน้ำและสภาพการติดตั้งได้ หากต้องวางกลางแจ้ง ควรตรวจสอบว่าผู้ผลิตรับรองการใช้งานภายนอกอาคาร และมีคุณสมบัติทึบแสงตามความต้องการ 

ถังสเตนเลส มีข้อควรพิจารณาอะไร ?

ถังสเตนเลสควรพิจารณาเกรดวัสดุ คุณภาพงานประกอบ และความเหมาะสมกับประเภทน้ำที่บรรจุ เนื่องจากสเตนเลสแต่ละเกรดมีความทนทานต่อการกัดกร่อนแตกต่างกัน หากใช้น้ำบาดาลหรือน้ำกร่อย ควรปรึกษาผู้ผลิตเพื่อยืนยันว่าเกรดสเตนเลสเหมาะกับสภาพน้ำก่อนตัดสินใจซื้อ 

ควรเลือกถังเก็บน้ำบนดิน ขนาดกี่ลิตร ?

ถังเก็บน้ำบนดินสำหรับการใช้น้ำ 800 ลิตรต่อวันและสำรอง 2 วัน ต้องมีน้ำใช้งานได้อย่างน้อย 1,600 ลิตรในตัวอย่างสมมตินี้ โดยกำหนดว่าไม่มีน้ำเติมเข้าถังตลอดช่วงสำรอง ตัวเลขดังกล่าวเป็นตัวอย่างคำนวณ ไม่ใช่ขนาดแนะนำสำหรับทุกบ้านหรือทุกโครงการ

หลักคิดเบื้องต้นคือ ปริมาณน้ำสำรองที่ต้องใช้ = ปริมาณใช้น้ำต่อวัน × จำนวนวันที่ต้องการสำรอง จากนั้นจึงเลือกถังโดยตรวจปริมาตรที่ใช้งานได้จริง เพราะความจุที่ระบุบนถังอาจไม่เท่ากับน้ำที่จ่ายออกมาใช้ได้ทั้งหมด

คำนวณน้ำสำรองจากปริมาณใช้จริงอย่างไร ?

1. บันทึกการใช้น้ำ : จากมิเตอร์ในช่วงเวลาที่เทียบกันได้ เก็บทั้งวันปกติและวันที่มีคนใช้น้ำมาก
2. แยกกิจกรรมจำเป็น : เช่น ห้องน้ำ ครัว และงานบริการที่หยุดไม่ได้ ออกจากกิจกรรมที่เลื่อนได้
3. กำหนดช่วงสำรอง : จากประวัติน้ำหยุดไหลหรือเงื่อนไขของแหล่งจ่าย ไม่เลือกจำนวนวันโดยไม่มีเหตุผล
4. คำนวณปริมาตรที่ต้องใช้ : ด้วยข้อมูลรายวันและช่วงสำรอง พร้อมตรวจว่ามีน้ำเติมระหว่างนั้นหรือไม่
5. ตรวจปริมาตรใช้งานจริงของรุ่น : จากระดับหยุดเติม ระดับต่ำสุดที่ระบบจ่ายได้ และข้อจำกัดของอุปกรณ์

โครงการหรือชุมชนควรประเมินความจุเพิ่มจากอะไร?

โครงการหรือชุมชนควรประเมินความจุจากจำนวนผู้ใช้น้ำ กิจกรรมส่วนกลาง รอบเติมน้ำ และช่วงที่มีการใช้น้ำสูง หากมีการพิจารณาถังทรงสูง สามารถดูขนาดถังแชมเปญ เพื่อประกอบการเลือกความจุให้เหมาะกับโครงการได้

• ตรวจจำนวนผู้ใช้น้ำ : รวมผู้อยู่อาศัย ผู้มาติดต่อ และผู้พักชั่วคราว
• กิจกรรมส่วนกลาง : คำนวณน้ำสำหรับงานครัว ซักล้าง และบริการที่จำเป็น
• รอบเติมน้ำ : ตรวจสอบว่าแหล่งจ่ายสามารถเติมน้ำได้ทันต่อความต้องการหรือไม่
• แผนบำรุงรักษา : สำรองน้ำให้เพียงพอในช่วงปิดถังเพื่อซ่อมแซมหรือทำความสะอาด
• ระบบดับเพลิง : คำนวณปริมาณน้ำแยกตามข้อกำหนดและการออกแบบของระบบ

พื้นที่ติดตั้งถังเก็บน้ำบนดินควรเตรียมอย่างไร ?

พื้นที่ติดตั้งถังเก็บน้ำบนดินควรมีฐานรองรับที่มั่นคง มีทางขนย้ายที่สะดวก และมีพื้นที่เพียงพอสำหรับตรวจสอบหรือบำรุงรักษาถัง เพราะหากวัดเฉพาะขนาดตัวถัง อาจทำให้ติดตั้งได้แต่เปิดฝา เปลี่ยนลูกลอย หรือถอดข้อต่อได้ไม่สะดวก 

ควรวัดพื้นที่ส่วนไหนก่อนเลือกถังเก็บน้ำบนดิน ?

ก่อนเลือกถัง ควรวัดขนาดพื้นที่ติดตั้งและตรวจสอบเส้นทางขนย้าย รวมถึงพื้นที่สำหรับเปิดฝาและดูแลอุปกรณ์ต่าง ๆ โดยมีจุดที่ควรตรวจสอบ ดังนี้

• ความกว้างและความยาว หรือเส้นผ่านศูนย์กลางของถังรวมส่วนยื่น
• ความสูงรวมฐาน ฝาปิด และพื้นที่ที่ต้องใช้ขณะเปิดฝา
• ความกว้างประตู ทางเลี้ยว และสิ่งกีดขวางตลอดเส้นทางขนย้าย
• พื้นที่เข้าถึงวาล์ว ลูกลอย ข้อต่อ และจุดระบายน้ำ
• แนวระบายน้ำระหว่างล้างถัง ซึ่งไม่ทำให้บริเวณรอบฐานขังแฉะ

การเผื่อพื้นที่ล้างถังเป็นเรื่องที่ควรคิดตั้งแต่แรก โดย การประปานครหลวงแนะนำให้ล้างถังพักน้ำอย่างน้อยทุก 6 เดือน เพื่อดูแลความสะอาดและลดการสะสมสิ่งสกปรก คำแนะนำนี้ตรวจสอบจากเว็บไซต์ กปน. เมื่อ 4 ตุลาคม 2569 ทั้งนี้ สภาพน้ำและการใช้งานอาจทำให้ต้องดูแลถี่ขึ้น

ฐานรองถังเก็บน้ำบนดิน ต้องรับน้ำหนักอะไรบ้าง?

ฐานรองถังเก็บน้ำบนดินต้องรองรับทั้งน้ำหนักตัวถัง น้ำเมื่อบรรจุเต็ม และอุปกรณ์ที่ติดตั้งร่วมกัน การที่พื้นดูแข็งแรงหรือปูกระเบื้องเรียบร้อยแล้ว ไม่ได้หมายความว่าจะรองรับน้ำหนักได้อย่างปลอดภัยเสมอไป

ควรให้ผู้ติดตั้งตรวจรูปแบบรองรับตามคู่มือของถัง และให้วิศวกรประเมินเมื่อมีข้อสงสัยเรื่องกำลังรับน้ำหนัก การทรุด หรือการติดตั้งบนพื้นอาคารยกระดับ ไม่ควรกำหนดความหนาคอนกรีตหรือขนาดฐานจากตัวอย่างหน้างานอื่น เพราะสภาพพื้นที่และถังอาจต่างกัน

ก่อนซื้อถังเก็บน้ำบนดิน ควรตรวจค่าใช้จ่ายอะไรบ้าง ?

ค่าใช้จ่ายในการติดตั้งถังเก็บน้ำบนดินไม่ได้มีเพียงราคาตัวถัง แต่ยังรวมถึงค่าขนส่ง ฐานรอง งานติดตั้ง และการบำรุงรักษา ก่อนตัดสินใจซื้อจึงควรขอใบเสนอราคาที่แยกรายการค่าใช้จ่ายให้ชัดเจน ดังนี้

• ตัวถังและอุปกรณ์ : ตรวจสอบว่าราคารวมฝาถัง ลูกลอย ข้อต่อ และอุปกรณ์ใดบ้าง
• ค่าขนส่งและยกเข้าพื้นที่ : ตรวจสอบว่ารวมการขนย้ายไปยังจุดติดตั้งหรือไม่
• งานฐานรอง : สอบถามว่ารวมการสำรวจพื้นที่ เตรียมพื้น และปรับปรุงฐานเดิมหรือไม่
• งานติดตั้งที่เกี่ยวข้อง : ตรวจสอบขอบเขตงานท่อ วาล์ว ปั๊ม และระบบไฟฟ้า รวมถึงผู้รับผิดชอบแต่ละส่วน
• การทดสอบและส่งมอบ : ตรวจสอบว่ามีการทดสอบรอยรั่ว ทดลองเติมและจ่ายน้ำ พร้อมเอกสารหรือคำแนะนำการใช้งานหรือไม่ 
• การรับประกันและบำรุงรักษา : ตรวจสอบระยะเวลารับประกัน ขอบเขตความคุ้มครอง ค่าแรง ค่าเดินทาง และเงื่อนไขยกเว้น

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับถังเก็บน้ำบนดิน

ถังเก็บน้ำบนดินวางกลางแดดได้ไหม?

ถังเก็บน้ำบนดินวางกลางแดดได้เมื่อผู้ผลิตระบุว่ารุ่นนั้นรองรับการใช้งานกลางแจ้ง ควรตรวจคุณสมบัติวัสดุ ความทึบแสง และเงื่อนไขรับประกัน พร้อมพิจารณาว่าอุณหภูมิน้ำระหว่างวันเหมาะกับการใช้งานหรือไม่ อย่าใช้สีหรือความหนาที่มองเห็นแทนข้อมูลผลิตภัณฑ์

มีถังเก็บน้ำบนดินแล้วจำเป็นต้องใช้ปั๊มน้ำไหม ?

ถังเก็บน้ำบนดินไม่จำเป็นต้องใช้ปั๊มทุกกรณี แต่ต้องมีปั๊มหากระดับน้ำและระบบจ่ายเดิมให้แรงดันไม่พอต่อจุดใช้งาน โดยเฉพาะการส่งน้ำขึ้นที่สูงกว่าระดับน้ำในถัง ควรให้ช่างเลือกปั๊มจากอัตราการไหลและแรงดันที่ต้องการ ไม่เลือกตามความจุถังอย่างเดียว

ต่อถังเก็บน้ำหลายใบแทนถังใบใหญ่ได้ไหม ?

ถังเก็บน้ำหลายใบใช้แทนถังใบใหญ่ได้เมื่อออกแบบฐาน ระบบเติม และระบบจ่ายให้ทำงานร่วมกันอย่างเหมาะสม ควรมีวิธีแยกถังเพื่อดูแลโดยไม่กระทบส่วนอื่นตามความจำเป็น และให้ช่างตรวจพื้นที่กับแนวท่อก่อนตัดสินใจ เพราะการเพิ่มถังไม่ได้แปลว่าใช้ปริมาตรทุกใบได้เต็มที่เสมอ

น้ำไม่ไหลเข้าถังเก็บน้ำบนดิน ควรตรวจอะไร ?

เมื่อน้ำไม่ไหลเข้าถังเก็บน้ำบนดิน ควรตรวจว่าแหล่งจ่ายมีน้ำหรือไม่ วาล์วน้ำเข้าเปิดอยู่หรือไม่ และลูกลอยค้างหรือผิดปกติหรือไม่ ท่านสามารถอ่านแนวทางตรวจ น้ำไม่ไหลเข้าแทงค์ เพิ่มเติมก่อนเรียกช่าง หากต้องถอดอุปกรณ์หรือเกี่ยวข้องกับระบบไฟของปั๊ม ควรให้ผู้มีความรู้ดำเนินการ

สรุปเรื่องถังเก็บน้ำบนดิน

ถังเก็บน้ำบนดินที่เหมาะกับการใช้งานต้องมีน้ำสำรองเพียงพอ วางและดูแลได้ในพื้นที่จริง และใช้วัสดุที่เหมาะกับน้ำที่จะบรรจุ ก่อนขอราคา ท่านควรเตรียมข้อมูลการใช้น้ำ ระยะเวลาสำรอง ขนาดพื้นที่ และรูปจุดติดตั้ง เพื่อให้ผู้ขายเสนอถังและขอบเขตงานได้ตรงความต้องการ

หากการประเมินของโครงการหรือชุมชนชี้ว่าต้องการถังเก็บน้ำทรงสูง บริษัท ทักศักดิ์ การช่าง จำกัด (Taksak) รับผลิตและติดตั้งถังแชมเปญพร้อมงานฐานรากและโครงสร้างรองรับถัง ท่านสามารถดูข้อมูล โรงงานผลิตถังแชมเปญ และปรึกษาทีมงานเรื่องขนาดถังกับพื้นที่ติดตั้งได้ผ่านช่องทางต่าง ๆ ด้านล่าง